Hollywood'un gizli yapay zeka toplantıları Kasım 2023'te başladı. O dönem, senaristlerin ve oyuncuların adil ücret ve yapay zekaya karşı koruma talebiyle aylarca iş bıraktığı, Hollywood'un neredeyse durduğu büyük grevlerin hemen ardından geliyordu.

İlk buluşma bir stüdyoda ya da bir hukuk bürosunda değil, yeni medya sanatçısı Refik Anadol'un Los Angeles'taki atölyesinde yapıldı. Organizasyonun arkasında Kathleen Kennedy vardı, Star Wars filmlerini yapan Lucasfilm stüdyosunun başkanı, yani sektörün en güçlü yapımcılarından biri. Ona bu süreçte Hollywood'un en saygın sinema okullarından Amerikan Film Enstitüsü'nün dekanı Susan Ruskin eşlik etti.

Masada kimler yok ki: Oscar ödüllü yönetmenler, büyük film stüdyolarının patronları, Google'dan üst düzey yöneticiler, ABD'nin teknoloji şirketlerinin merkezi olan Silikon Vadisi'nin tanınmış isimleri. Ancak bugün bile açıklanan sadece birkaç isim, tam katılımcı listesi hala gizli.

Ve işin en şaşırtıcı tarafı bu: Marvel filmlerinin senaryoları bile internete düşerken, bu toplantılar üç yıl boyunca bir kez olsun sızmadı.

Asıl kavga yapay zeka değilmiş

Geçtiğimiz günlerde grubun ilk belgesi yayımlandı. İçindeki asıl tartışma, kamuoyunun sandığı gibi "Yapay zeka kullanılsın mı, kullanılmasın mı?" değil. Telif, yani bir eserin hukuken kime ait olduğu, kimin koruyabileceği, kimin satabileceği meselesi.

Mesele şu: Yapay zekaya bir komut yazıp bir görüntü ürettiniz diyelim. Bu görüntü, ABD'deki mevcut telif yaklaşımına göre size telif hakkı kazandırmayabilir. ABD Telif Ofisi'nin yorumuna göre yalnızca komut yazmak, eserin ifade unsurları üzerinde yeterli insan kontrolü anlamına gelmiyor. Yani ortaya çıkan görüntü hukuken kimsenin malı olmayabilir; korunamaz, lisanslanamaz, satılamaz.

Ama yapay zekayı sadece bir araç olarak kullanıp süreci adım adım siz yönettiyseniz; örneğin hangi kareyi seçtiğinize, neyi değiştirdiğinize, neyi elediğinize siz karar verdiyseniz, ortaya çıkan eser telif hakkı kazanabiliyor.

Grup bu ayrıma bir de isim verdi: Human Generative Workflows, yani "İnsan Kontrollü Üretken İş Akışları." Dikkat ettiyseniz adında "yapay zeka" geçmiyor.

Yani Hollywood'un cevap aradığı soru "yapay zeka iyi mi, kötü mü?" değil: Bu filmin sahibi kim?

Neden telif? Çünkü orada para var

Bu sorunun neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için tek bir örnek yeterli. Ben Affleck, hem oyunculuğuyla hem yönetmenliğiyle tanınan Hollywood ismi. Yapay zekanın oyuncuların yerini almaması gerektiğini savunanlardan biri. Ancak 2022'de kendi yapay zeka şirketini kurdu ve bu şirket oyuncu üretmiyor, film yapım süreçlerini (kurgu, renk düzenleme, efekt gibi arka plan işlerini) hızlandırıyor. Dünyanın en büyük dizi ve film platformlarından Netflix, bu yıl o şirketi 587 milyon dolara satın aldı.

Affleck'in tutumu çelişkili değil, çizgiyi kendisi çiziyor: Yapay zeka bir araç olabilir ama bir oyuncunun yerini alamaz. Zaten bütün mesele de o çizginin tam olarak nereye çekileceği. Ve o çizginin bir tarafında telifli, satılabilir, milyarlarca dolarlık bir varlık var; diğer tarafında hukuken sahipsiz bir dosya.

Bu yüzden Hollywood yapay zekayı yasaklamaya değil, kurallarını yazmaya çalışıyor.

Örnek film bile hazır

Belgenin işaret ettiği somut bir örnek de var. New York'ta her yıl düzenlenen ve dünyanın en önemli film festivallerinden biri sayılan Tribeca Film Festivali'nde gösterilen kısa animasyon Dear Upstairs Neighbors, iki büyük animasyon stüdyosu olan Pixar ve DreamWorks kökenli animatörlerle, Google'ın yapay zeka araştırma laboratuvarı Google DeepMind'ın mühendislerinin birlikte çalıştığı yaklaşık 45 kişilik bir ekip tarafından yapıldı.

Ekip metin komutu yazıp sonucu beklemek yerine video-to-video denilen bir yöntemle çalıştı. Önce kendi elleriyle referans resimler çizdiler, modeli bu resimlerle eğittiler, beğenmedikleri kareleri kendi elleriyle üzerinden boyayıp modeli yeniden eğittiler. Sonuç olarak filmde hiçbir kare doğrudan elle çizilmedi ama her karenin arkasında bir insan kararı var.

Belge bunu "işte doğru kullanım budur" diye gösteriyor.

Peki masaya hiç gelmeyen konular?

Belgeyi sonuna kadar okuyunca ilginç bir detay çıkıyor. Yapay zeka tartışmasının en can yakıcı başlıkları olan modellerin sanatçıların izni alınmadan topladığı verilerle eğitilmesi, lisanslama, rıza, iş kayıpları ve bunların ekonomik sonuçları, hiçbiri bu belgenin kapsamında değil. Belge bunu açıkça yazıyor. Amaç bu sorunları şimdiden çözmek değil, sektörde önce ortak bir dil kurmak.

Üstelik ortaya çıkan çerçeve henüz bir standart ya da yürürlükte olan bir kural değil, sektöre sunulmuş bir öneri. Belgeyi hazırlayanlar da bunu vurguluyor.

Yani Hollywood üç yıl boyunca gizlice toplandı, tartıştı ve ortak bir dil buldu. Ama en büyük tartışmayı şimdilik masanın dışında bıraktı.

Kaynak: The Ankler, Variety, U.S. Copyright Office, Tribeca Film Festival