Sağlık Bilimleri Üniversitesi Eskişehir Şehir Hastanesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ), Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinden akademisyenler, yeni geliştirilen ilaçların, zirai ürünlerin, gıda katkı maddelerinin ve kimyasal maddelerin üreme hücrelerine zarar verip vermediğini önceden test etmek amacıyla yapay zeka destekli cihaz geliştirmek için çalışıyor.
Kaya öncülüğündeki ekip, mevcut yöntemde hayvan modellerinden alınan doku örneklerinin laboratuvarda incelenmesiyle uzayan süreci, dokunun lazer ışığıyla saniyeler içinde taranması ve elde edilen verilerin yapay zeka desteğiyle değerlendirilmesiyle hızlandırmayı hedefliyor.
Geliştirilecek cihazla üreme hücrelerinde oluşabilecek hasarın hızlı ve objektif şekilde tespit edilmesi, yeni geliştirilen kimyasal maddelerin insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin daha kısa sürede değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Projeye TÜBİTAK desteği
ESOGÜ bünyesindeki Teknoloji Transfer Ofisi Uygulama ve Araştırma Merkezinde yer alan şirket tarafından geliştirilecek cihazın doğruluğu ve güvenilirliği, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesinde gerçekleştirilecek testlerle belirlenecek.
İki yılda tamamlanması planlanan çalışmayla geliştirilecek cihazın bilim dünyasına katkı sunması hedefleniyor.
Proje, 7,5 milyon liralık TÜBİTAK desteğine de hak kazandı.
Doç. Dr. Coşkun Kaya, cihaz ve yazılım sayesinde herhangi bir boyamaya ihtiyaç duyulmadan dokudaki hücreleri tanıyabileceklerini vurgulayarak, "Bunun bize sağlamış olduğu klinik avantajının şu olacağını düşünüyoruz: Erkeklerde çocuk sahibi olamama nedeniyle yapılan değerlendirmelerde bazen sperm bulunamayabiliyor. Sperm bulmak için yumurtalıkları açıp oradan doku parçaları almak gerekebiliyor. Dokunun içinde sperm olup olmadığını gösteren şu an güncel bir teknolojimiz yok. Herhangi bir boya da kullanamıyoruz. Eğer olur da bir boya kullanırsak o spermi daha sonra herhangi bir amaçla da kullanamıyoruz. O yüzden öyle bir yöntem olmalı ki boyama ihtiyacı olmamalı, dokuya zarar vermemeli ve tekrarlanabilir olmalı. Biz bu cihazımız ve yazılımımızı bu şekilde kullanıp erkek kısırlığında testiste yumurtalarda sperm bulmaya yönelik için inşallah o tarafa doğru yönlendireceğiz." açıklamasını yaptı.
Geliştirilecek cihazın kullanım yöntemine ilişkin bilgi veren Kaya, "Tamamen bir ultrason cihazı gibi düşünün. Dokuyu kestikten sonra dokuya hiçbir zarar vermeden, ultrason gibi üzerinde gezdirip gönderdiği lazer ışınlarıyla tüm hücreleri tanıyacak. O topladığı veriyi bir merkeze aktaracak. O merkez de burada 'A' hücresi, 'B' hücresi var. 'B' hücresinden şu kadar etkilenmiş, 'C' hücresinden bu kadar etkilenmiş şeklinde bir raporda veren bir cihazımız olacak. Halihazırda bu çalışma prensibiyle dünyada böyle bir cihaz yok, yazılımı da yok." bilgisini paylaştı.
