Uykunun REM (Hızlı Göz Hareketleri) ve derin uyku evrelerinde geçirilen sürenin artması demans, Parkinson ve kalp yetersizliği gibi onlarca hastalığa karşı koruyucu kalkan oluşturuyor.
Yüksek REM uykusu süresi, demans (bunama) riskini yüzde 46, Parkinson hastalığı riskini yüzde 80 ve kalp yetersizliği riskini yüzde 26 düşürüyor.
Derin uyku süresindeki artış, Tip 2 diyabet ve majör depresyon riskini anlamlı ölçüde azaltıyor.
En düşük hastalık riski günde 6 ila 8 saatlik uyku aralığında toplanırken, 5 saatin altındaki uyku 37 farklı hastalığa zemin hazırlıyor.
Uykunun biyolojik haritası
Klasik uyku araştırmalarında sıklıkla başvurulan ve kişilerin beyanlarına dayanan anket yöntemleri, bireylerin gerçek uyku kalitesini yansıtmakta yetersiz kalıyordu.
Çin Başkent Tıp Üniversitesinden Shengzhi Sun ve ekibi tarafından gerçekleştirilen ve PLOS Medicine dergisinde yayımlanan yeni çalışma, bu metodolojik engeli aşmak adına ileri teknolojiye başvurdu. UK Biobank veri tabanından sağlanan 95 bin 559 katılımcıya ait 7 günlük akıllı bileklik kayıtları, derin öğrenme algoritmalarıyla analiz edildi. Bireylerin gerçek uykuda kalma süreleri, gece içi uyanıklık frekansları ve uykunun evreleri objektif parametrelerle haritalandırıldı.
Ortalama 9 yıllık takip sürecinin ardından katılımcıların sağlık kayıtları taranarak 1000’den fazla hastalık tanısı ile uyku kalıpları arasındaki korelasyon incelendi. Yapılan Bonferroni düzeltmelerinin ardından, uyku düzeni ile hastalıkların ortaya çıkışı arasında 156 istatistiksel olarak anlamlı bağlantı tespit edildi.
REM ve derin uykunun hastalıklar üzerindeki koruyucu etkisi
Araştırmanın öne çıkan en kritik bulgularından biri, uykunun yapısının en az toplam uyku süresi kadar hayati olduğunu göstermesi oldu. Rüyaların görüldüğü ve beyin aktivitesinin yoğunlaştığı REM evresinde geçirilen sürenin uzunluğu, 83 farklı hastalığa karşı direnç geliştirilmesini sağlıyor.
Vücudun fizyolojik tamiratını gerçekleştirdiği derin uyku evresi de metabolik ve ruhsal sağlık üzerinde kritik rol oynuyor. Derin uykusu daha uzun süren bireylerde, başta Tip 2 diyabet ve majör depresif bozukluk olmak üzere 7 farklı kronik rahatsızlığın görülme sıklığı belirgin şekilde düşük kaydedildi.
5 saatin altındaki uyku tehlikeli
İncelenen 86 farklı hastalık fenotipinin 69’unda en düşük klinik risk, net biçimde 6 ila 8 saatlik uyku süresinde tespit edildi.
Buna karşın, gecede 5 saatten az uyuyan kişilerin ciddi biyolojik kırılganlık yaşadığı ve 37 farklı hastalığa yakalanma olasılıklarının yükseldiği saptandı.
Gece uykusunun sık bölünmesi ve uyku saatlerindeki niteliksel düzensizlikler ise anksiyete bozukluğu ve madde kullanım rahatsızlıkları gibi psikiyatrik tablolarla doğrudan ilişkilendirildi.
